I. Công cụ thanh toán sau bức tường kính
TREE NEWS đưa tin: Dữ liệu từ Bessemer Venture Partners cho thấy quy mô thanh toán thực tế của stablecoin đạt 400 tỷ USD vào năm 2025, tăng gấp đôi so với năm trước, trong đó khoảng 60% diễn ra giữa các doanh nghiệp, bao gồm thanh toán cho nhà cung cấp, lương nhân viên và hóa đơn xuyên biên giới. Stablecoin đã trở thành công cụ được doanh nghiệp sử dụng hàng ngày, và doanh nghiệp đương nhiên rất coi trọng tính bảo mật.
Hiện nay khoảng 90% USDT lưu chuyển trên Tron và Ethereum, nhưng mọi giao dịch trên hai chuỗi này đều công khai. Chỉ cần một địa chỉ được liên kết với một công ty nào đó, ví dụ công ty này đã nạp tiền lên sàn giao dịch hoặc đã xuất một hóa đơn công khai, bất kỳ ai mở trình duyệt khối đều có thể theo dõi toàn bộ hoạt động của nó:
- Đối thủ cạnh tranh có thể ước tính công ty trả bao nhiêu lương mỗi tháng, có bao nhiêu nhân viên;
- Nhà cung cấp có thể thấy công ty đã trả cho các nhà cung cấp khác bao nhiêu tiền, giá của mỗi giao dịch là bao nhiêu;
- Bất kỳ ai cũng có thể thấy công ty còn bao nhiêu tiền trong tài khoản, mỗi khoản chi lớn xảy ra vào ngày nào.
Trong tài chính truyền thống, sao kê ngân hàng chỉ ngân hàng và khách hàng mới xem được; trên blockchain công khai, sao kê này tương đương với việc công khai cho tất cả mọi người.
II. Các giải pháp tạm thời hiện có
Để lách vấn đề này, cá nhân và doanh nghiệp đã thử nhiều cách, nhưng mỗi cách đều phải trả giá:
- Máy trộn coin. Máy trộn coin trộn lẫn tiền của nhiều người dùng, sau đó chuyển đến các địa chỉ mới, để người ngoài không thể biết ai đã trả cho ai. Nhưng đối với các công ty được quản lý, rủi ro pháp lý khi sử dụng máy trộn coin là quá lớn, hoàn toàn không khả thi. Ví dụ điển hình nhất là Tornado Cash: vào tháng 8 năm 2022, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã đưa nó vào danh sách trừng phạt, biện pháp này chỉ được dỡ bỏ vào tháng 3 năm 2025 nhờ một phán quyết của tòa án.
- Coin riêng tư. Monero và Zcash ẩn số tiền và địa chỉ ở cấp giao thức, nhưng cái giá là khả năng mua bán trên sàn giao dịch trở nên không đảm bảo: OKX đã hủy niêm yết Monero và Zcash vào tháng 1 năm 2024 (Zcash được niêm yết lại vào tháng 11 năm 2025), Binance cũng hủy niêm yết Monero vào tháng 2 năm 2024. Một loại tài sản mà ngay cả việc có thể giao dịch trên sàn hay không cũng không chắc chắn, thì công ty rất khó dùng nó để trả lương, hơn nữa giá của coin riêng tư vốn không neo theo đô la Mỹ.
- Đổi địa chỉ mới cho mỗi lần thanh toán. Địa chỉ mới làm tăng độ khó theo dõi, nhưng không phải là không thể theo dõi. Trên Ethereum và Tron, chuyển USDT đều cần trả một khoản phí nhỏ, và phí chỉ có thể trả bằng coin gốc của chuỗi đó: ETH trên Ethereum, TRX trên Tron. Một địa chỉ mới vừa nhận lương USDT không có ETH hoặc TRX, chủ địa chỉ phải chuyển một ít coin gốc vào đó trước thì mới có thể chuyển USDT ra. Số ETH hoặc TRX này thường đến từ địa chỉ cũ của chính họ, hoặc từ tài khoản trên sàn giao dịch. Giao dịch bổ sung phí này sẽ mãi lưu trên chuỗi, bất kỳ ai cũng có thể thấy địa chỉ nào đã chuyển tiền đến địa chỉ mới, từ đó liên kết hai địa chỉ lại với nhau. Ngay cả khi không có giao dịch này, các công ty phân tích chuỗi cũng có thể nhóm các địa chỉ lại dựa trên một số quy luật: thời gian giao dịch gần nhau, số tiền khớp nhau, người nhận giống nhau.
Ba cách này, hoặc là cố gắng ẩn dữ liệu sau khi đã công khai, hoặc là tách khỏi hệ thống tài chính được quản lý.
III. Chuyển stablecoin riêng tư bằng Bitcoin
Giao thức RGB trên Bitcoin sử dụng mô hình xác thực phía khách hàng, mang đến một cách tiếp cận tốt hơn. RGB hỗ trợ phát hành và chuyển nhượng tài sản trên Bitcoin, bao gồm cả stablecoin, và USDT trên RGB đã được công bố ra mắt. Trong mô hình xác thực phía khách hàng, dữ liệu chuyển nhượng ngay từ đầu không được đưa lên chuỗi.
Trên blockchain công khai, mỗi nút đều phải xác thực và lưu trữ mọi giao dịch, số tiền và địa chỉ nhận hiển thị cho tất cả mọi người.
Tuy nhiên, để xác minh một khoản thanh toán, người nhận thực ra không cần biết toàn bộ lịch sử của chuỗi, chỉ cần quan tâm đến hai điều:
- Giao dịch chuyển tiền cuối cùng gửi đến mình;
- Chuỗi giao dịch trước giao dịch đó.
Xác thực phía khách hàng xuất phát từ điểm này: mỗi bên chỉ xác thực phần lịch sử liên quan đến mình, dữ liệu chuyển nhượng chỉ được truyền giữa các bên tham gia giao dịch, không công khai ra ngoài.
Để lưu lại dấu vết chuyển nhượng, giải pháp này chỉ ghi một cam kết lên blockchain Bitcoin. Cam kết giống như một “bằng chứng” mật mã của dữ liệu này, chỉ vài chục byte (một số phương án cam kết thậm chí không cần chiếm thêm byte nào). Người nhận có thể kiểm tra dữ liệu mình nhận được có khớp với cam kết trên Bitcoin hay không, còn người khác chỉ thấy một chuỗi byte không đọc được thông tin gì.
Trong thực tế, người gửi chuyển dữ liệu giao dịch trực tiếp cho người nhận. Theo tài liệu RGB: “Trong điều kiện lý tưởng, ngoài Bob và Alice, không ai khác nắm giữ Consignment và giao dịch chứng kiến.” Vì vậy trên trình duyệt khối, đây chỉ là một giao dịch Bitcoin bình thường, không thể biết đó là tài sản gì, chuyển bao nhiêu, chuyển cho ai.
Đối với công ty thanh toán bằng USDT trên RGB, một khoản lương chỉ công ty và nhân viên biết, một khoản tiền hàng chỉ người mua và người bán biết.
IV. Không có sổ cái công khai, tuân thủ thế nào?
RGB mang lại quyền riêng tư cho việc chuyển nhượng tài sản, vậy tuân thủ thì sao?
Ngân hàng, kiểm toán viên và cơ quan quản lý vẫn cần có cách xác minh nguồn gốc tiền.
Trên RGB, việc xác minh này được giao cho người nhận. Mỗi khoản thanh toán đều mang theo toàn bộ lịch sử của tài sản đó: từ khi phát hành, tức là thời điểm tài sản ra đời, cho đến lần chuyển nhượng gần nhất. Người nhận phải xác thực toàn bộ các bản ghi này trước khi chấp nhận khoản thanh toán.
Tại Origin Seoul 2026, Federico Tenga từ nhóm nghiên cứu và phát triển của Bitfinex đã nói về ý nghĩa của việc xác minh lịch sử tài sản đối với các công ty được quản lý.
Trước khi nhận một khoản chuyển nhượng, công ty có thể tự xác minh nguồn gốc tiền, hoặc nhờ nhà cung cấp dịch vụ xác minh; nếu nguồn gốc có vấn đề, có thể từ chối thẳng. Trên Ethereum, dù chủ ví có muốn hay không, tiền vẫn tự động vào ví. Tenga cho biết, các thực thể bị trừng phạt đôi khi lợi dụng lỗ hổng này, cố ý gửi một khoản thanh toán nhỏ đến một công ty nào đó, chỉ để khiến công ty này gặp rắc rối trong việc kiểm tra trừng phạt.
RGB thì khác: nếu không có sự đồng ý của người nhận, không khoản thanh toán nào có thể vào ví RGB, công ty có thể từ chối bất cứ lúc nào. Ngoài ra, dữ liệu của mỗi giao dịch do chính công ty lưu giữ, ai có thể xem bản ghi thanh toán là do công ty quyết định. Tài liệu đề cập rằng chi tiết chuyển nhượng “có thể được tiết lộ có chọn lọc cho các bên nhận khác nhau”. Nghĩa là, công ty có thể giao bản ghi cho kiểm toán viên hoặc cơ quan quản lý, còn người khác thì không thấy gì.
V. Sử dụng stablecoin trên Bitcoin, cần lưu ý gì
Trước khi chuyển thanh toán sang RGB, công ty cần lưu ý một số điểm.
Lịch sử đi theo tài sản. Để xác minh một khoản thanh toán, mỗi người nhận đều phải xác thực toàn bộ lịch sử của tài sản, nên cũng sẽ thấy các giao dịch trước đó. Người nhận vẫn có thể tự bảo vệ mình: đưa một UTXO bị làm mù cho người gửi, tức là ẩn đi đầu ra Bitcoin sẽ lưu giữ tiền trong tương lai. Tuy nhiên, khi số tiền này được chuyển cho người khác, người nhận tiếp theo sẽ thấy đầu ra đó.
Dữ liệu phải được bảo quản tốt. Bằng chứng về quyền sở hữu tài sản không nằm trên blockchain mà nằm trong Stash, tức là dữ liệu phía khách hàng do người dùng tự lưu giữ. Sao lưu dữ liệu ví quan trọng như sao lưu khóa riêng tư.
Nhà phát hành. USDT vẫn là token do một công ty phát hành, được đảm bảo bằng dự trữ của công ty đó. Xác thực phía khách hàng có thể bảo vệ dữ liệu của mỗi giao dịch, nhưng nhà phát hành stablecoin vẫn có thể đóng băng tiền, giống như trên bất kỳ chuỗi nào khác.
VI. Kết luận
Stablecoin đã trở thành công cụ thanh toán của doanh nghiệp, và doanh nghiệp cần sự bảo mật như sao kê ngân hàng. Các giải pháp tạm thời trên chuỗi công khai hoặc là rời khỏi hệ thống tài chính được quản lý, hoặc là khắc phục sau khi dữ liệu đã công khai. Xác thực phía khách hàng giữ dữ liệu ngoài chuỗi ngay từ đầu, đồng thời giao việc xác minh tuân thủ cho người nhận.
USDT trên RGB đã được công bố, nhưng tính đến thời điểm viết bài vẫn chưa có ngày ra mắt chính thức. Theo tôi, việc trả lương và thanh toán tiền hàng sẽ là thử nghiệm đầu tiên của mô hình này với tiền thật.
Nguồn tham khảo
Dữ liệu thị trường
- Bessemer Venture Partners, Stablecoins: from DeFi primitive to global financial infrastructure (tháng 4 năm 2026): https://www.bvp.com/atlas/stablecoins-from-defi-primitive-to-global-financial-infrastructure
- DefiLlama, nguồn cung USDT theo mạng (dữ liệu ngày 2 tháng 10 năm 2026: Tron 50,2%, Ethereum 40,1%): https://defillama.com/stablecoins
Giải pháp tạm thời
- Bộ Tài chính Hoa Kỳ dỡ bỏ trừng phạt đối với Tornado Cash, ngày 21 tháng 3 năm 2025 (Decrypt): https://decrypt.co/311103/us-treasury-lifts-sanctions-tornado-cash
- Binance hủy niêm yết Monero, thông báo ngày 6 tháng 2 năm 2024 (The Block): https://www.theblock.co/post/276176/binance-delisting-monero
- OKX hủy niêm yết Monero, Zcash và Dash, ngày 5 tháng 1 năm 2024 (The Block): https://www.theblock.co/post/269613/okx-privacy-coins-delisting
- OKX niêm yết lại Zcash, ngày 24 tháng 11 năm 2025 (MEXC News): https://www.mexc.com/news/183902
RGB
- Tài liệu RGB, Client-side Validation: https://docs.rgb.info/distributed-computing-concepts/client-side-validation
- Tài liệu RGB, Contract Transfers: https://docs.rgb.info/annexes/contract-transfers
- Tài liệu RGB, State Transitions (Transition Bundle): https://docs.rgb.info/rgb-state-and-operations/state-transitions#transition-bundle
- Tài liệu RGB, Components of a Contract Operation (Seal Definition, blinding): https://docs.rgb.info/rgb-state-and-operations/components-of-a-contract-operation
- Bài phát biểu của Federico Tenga tại Origin Seoul 2026 (video): https://x.com/ORIGINseoulBTC/status/2107368624164089981
- RGB Info, tóm tắt bài phát biểu tại Origin Seoul 2026 (tiếng Trung): https://rgb.info/zh/bitebi-wendingbi-yinsi-origin-seoul/




